|

အမေရိကန် နိုင်ငံရေးအာဏာချိန်ခွင်လျှာ ပြောင်းပြီ

— ထရမ့်အစိုးရအတွက် ဘာဆက်ဖြစ်မလဲ၊ မြန်မာ့အရေးအတွက်ရော ဘာမျှော်လင့်နိုင်မလဲ

အမေရိကန် သက်တမ်းဝက်ရွေးကောက်ပွဲမှာ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီက အထက်လွှတ်တော်နဲ့ အောက်လွှတ်တော် နှစ်ရပ်စလုံးကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး ရီပါပလီကန်ပါတီ အစဉ်အလာအားကောင်းတဲ့ ပြည်နယ်တွေမှာပါ အရေးပါတဲ့ အနိုင်ရမှုတွေ ရရှိခဲ့ပါတယ်။

သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က ဒီမိုကရက်တွေကို အနိုင်ရမှုအတွက် ဂုဏ်ပြုခဲ့ပေမဲ့ ရီပါပလီကန်တွေရဲ့ ရှုံးနိမ့်မှုဟာ သူကိုယ်တိုင် ရွေးကောက်ပွဲမှာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခြင်း မရှိတာကြောင့်ဖြစ်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ အီရန်စစ်ပွဲကြောင့်လည်း ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်အပေါ် သက်ရောက်ခဲ့ကြောင်း အသိအမှတ်ပြုခဲ့ပါတယ်။

ဒီရလဒ်ဟာ ထရမ့်ရဲ့ ကျန်ရှိသက်တမ်းနှစ်နှစ်အတွင်း အမေရိကန် နိုင်ငံရေးအာဏာချိန်ခွင်လျှာကို ပြောင်းလဲစေမှာဖြစ်သလို မြန်မာ့အရေးဆိုင်ရာ အမေရိကန်မူဝါဒတွေအပေါ် ဘယ်လိုသက်ရောက်လာနိုင်မလဲဆိုတာလည်း စောင့်ကြည့်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ရီပါပလီကန် အမာခံပြည်နယ်တွေမှာ ဒီမိုကရက်တွေ အနိုင်ရ

နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်က ကျင်းပခဲ့တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲမှာ ဒီမိုကရက်တွေဟာ ရီပါပလီကန်တွေ ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ အထက်လွှတ်တော်နေရာ အနည်းဆုံး ခုနစ်နေရာကို ရယူနိုင်ခဲ့ပါတယ်။

အထက်လွှတ်တော်မှာ ဒီမိုကရက်တွေနဲ့ သူတို့နဲ့အတူ ရပ်တည်တဲ့ တသီးပုဂ္ဂလိကအမတ်တွေက အနည်းဆုံး ၅၄ နေရာ၊ ရီပါပလီကန်တွေက ၄၄ နေရာ ရရှိထားပြီး အလက်စကာနဲ့ မစ္စစ္စပီပြည်နယ်တွေမှာ မဲရေတွက်မှု ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။

တက္ကဆက်ပြည်နယ်မှာ ဒီမိုကရက် James Talarico က ရီပါပလီကန် Ken Paxton ကို အနိုင်ရခဲ့ပါတယ်။ တက္ကဆက်မှာ ဒီမိုကရက်ပါတီက အထက်လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲ အနိုင်ရတာဟာ ၁၉၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပထမဆုံးအကြိမ် ဖြစ်ပါတယ်။

ကန်ဆက်ပြည်နယ်မှာလည်း ဒီမိုကရက် Adam Hamilton က ရီပါပလီကန်အမတ် Roger Marshall ကို အနိုင်ရခဲ့ပြီး ၁၉၃၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပထမဆုံး ဒီမိုကရက် အထက်လွှတ်တော်အမတ် ရွေးကောက်ခံခဲ့ရတာ ဖြစ်ပါတယ်။

တောင်ကာရိုလိုင်းနားမှာ Annie Andrews၊ အိုင်အိုဝါမှာ Josh Turek၊ အိုဟိုင်းယိုးမှာ Sherrod Brown၊ မိန်းမှာ Troy Jackson နဲ့ မြောက်ကာရိုလိုင်းနားမှာ Roy Cooper တို့လည်း အနိုင်ရခဲ့ကြပါတယ်။

ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ရွေးကောက်ပွဲမှာလည်း အပြောင်းအလဲရှိ

တက္ကဆက်မှာ Gina Hinojosa၊ ဂျော်ဂျီယာမှာ Keisha Lance Bottoms၊ အိုဟိုင်းယိုးမှာ Amy Acton၊ အိုင်အိုဝါမှာ Rob Sand နဲ့ နီဗားဒါးမှာ Aaron Ford တို့က ရီပါပလီကန်ပါတီ ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရာထူးတွေကို ရယူနိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။

ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ်မှာ အတ္တလန်တာမြို့တော်ဝန်ဟောင်း Keisha Lance Bottoms ဟာ အမေရိကန်သမိုင်းမှာ ပထမဆုံး ရွေးကောက်ခံရတဲ့ လူမည်းအမျိုးသမီး ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဖြစ်လာပါတယ်။

တက္ကဆက်မှာ Gina Hinojosa က လက်ရှိအုပ်ချုပ်ရေးမှူး Greg Abbott ကို အနိုင်ရခဲ့တာကြောင့် ဆယ်စုနှစ်သုံးခုကျော်ကြာ ရီပါပလီကန်တွေ ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရာထူးလည်း ဒီမိုကရက်လက်ထဲ ပြောင်းလဲသွားခဲ့ပါတယ်။

ရွေးကောက်ပွဲရှုံးနိမ့်မှုအပေါ် ထရမ့် ဘယ်လိုတုံ့ပြန်သလဲ

ဒီမိုကရက်တွေ လွှတ်တော်နှစ်ရပ်စလုံးကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်အပေါ် သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က ဂုဏ်ပြုကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ပေမဲ့ ရီပါပလီကန်ပါတီ ရှုံးနိမ့်ခဲ့ရတဲ့ အကြောင်းရင်းတွေအပေါ် သူ့ရဲ့အမြင်ကိုလည်း ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။

နိုဝင်ဘာ ၃ ရက် ညပိုင်းမှာ CBS News နဲ့ တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ပြောဆိုရာမှာ ဒီမိုကရက်တွေကို ဂုဏ်ပြုကြောင်းနဲ့ နိုင်ငံအကျိုးအတွက် အတူတကွ လုပ်ဆောင်သွားလိုကြောင်း ထရမ့်က ပြောပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ရီပါပလီကန် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတွေ ရှုံးနိမ့်ရတာဟာ သူကိုယ်တိုင် မဲစာရင်းမှာ မပါဝင်ခဲ့တာကြောင့် ဖြစ်တယ်လို့ ထရမ့်က ဆိုပါတယ်။ သူသာ ရွေးကောက်ပွဲမှာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့မယ်ဆိုရင် ရီပါပလီကန်တွေ အနိုင်ရခဲ့မှာဖြစ်ကြောင်းလည်း ပြောပါတယ်။

Fox News နဲ့ တွေ့ဆုံမေးမြန်းခန်းမှာတော့ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကြောင့် အနည်းငယ် အံ့အားသင့်ခဲ့ရကြောင်းနဲ့ သူ့ရဲ့ မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးပွဲတွေမှာ ရရှိခဲ့တဲ့ ထောက်ခံမှုကို ရီပါပလီကန် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတွေအတွက် မဲအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ကြောင်း ဝန်ခံခဲ့ပါတယ်။

အီရန်စစ်ပွဲဟာ ရီပါပလီကန်ပါတီ ရှုံးနိမ့်မှုရဲ့ အကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်ကြောင်းလည်း ထရမ့်က အသိအမှတ်ပြုခဲ့ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အီရန် နျူကလီးယားလက်နက် မပိုင်ဆိုင်နိုင်ရေးအတွက် စစ်ရေးဆောင်ရွက်ချက်တွေ လိုအပ်ခဲ့တယ်လို့ ကာကွယ်ပြောဆိုပြီး အဲဒီဆုံးဖြတ်ချက်အပေါ် နောင်တမရကြောင်း ပြောပါတယ်။

လွှတ်တော်သစ်နဲ့ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ရေးအပေါ်မှာလည်း ထရမ့်က ဒီမိုကရက်တွေနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့ မျှော်လင့်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ပေမဲ့ သူသဘောမတူတဲ့ ဥပဒေကြမ်းတွေကို သမ္မတရဲ့ ဗီတိုအာဏာသုံးပြီး ပယ်ချသွားမယ်လို့ သတိပေးထားပါတယ်။

ဒီတုံ့ပြန်ချက်တွေဟာ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို ထရမ့်က အသိအမှတ်ပြုထားပေမဲ့ သူ့အစိုးရရဲ့ အဓိကမူဝါဒတွေကို ဆက်လက်ကာကွယ်ဖို့ ရည်ရွယ်ထားတာကို ပြသနေပါတယ်။

ကုန်ဈေးနှုန်း၊ လူနေမှုစရိတ်နဲ့ အီရန်စစ်ပွဲ

ရွေးကောက်ပွဲမှာ မဲဆန္ဒရှင်တွေ အဓိကစိုးရိမ်ခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာတွေထဲမှာ ကုန်ဈေးနှုန်းကြီးမြင့်မှု၊ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု၊ အီရန်စစ်ပွဲနဲ့ အစိုးရရဲ့ တာဝန်ခံမှုဆိုင်ရာ ကိစ္စတွေ ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။

Reuters/Ipsos ရဲ့ ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ စစ်တမ်းမှာ မှတ်ပုံတင်ထားတဲ့ မဲဆန္ဒရှင် ၄၈ ရာခိုင်နှုန်းက လူနေမှုစရိတ်ကို သူတို့အတွက် အရေးအကြီးဆုံး ရွေးကောက်ပွဲအကြောင်းအရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပါတယ်။

အေပီသတင်းဌာနရဲ့ မဲဆန္ဒရှင်စစ်တမ်းမှာလည်း အသက် ၃၀ အောက် မဲဆန္ဒရှင် ၁၀ ဦးမှာ ခုနစ်ဦးခန့်က သူတို့ဒေသရဲ့ အောက်လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲမှာ ဒီမိုကရက်ကို မဲပေးခဲ့ကြပါတယ်။

အီရန်စစ်ပွဲကြောင့် လောင်စာဆီဈေးနှုန်း မြင့်တက်မှုနဲ့ လူနေမှုစရိတ်အပေါ် သက်ရောက်မှုတွေဟာ ရွေးကောက်ပွဲမှာ အရေးပါတဲ့ အကြောင်းအရာတွေ ဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ သတင်းဌာနတွေက ဖော်ပြပါတယ်။

ထရမ့်အစိုးရနဲ့ ဒီမိုကရက်လွှတ်တော်အကြား ဘာတွေ စိန်ခေါ်မှုရှိမလဲ

လွှတ်တော်နှစ်ရပ်စလုံးကို ဒီမိုကရက်တွေ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့တာကြောင့် အစိုးရအသုံးစရိတ်၊ အစိုးရအရာရှိခန့်အပ်မှု၊ ဥပဒေပြုရေးနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ငန်းတွေအပေါ် လွှတ်တော်ရဲ့ ကြီးကြပ်စစ်ဆေးမှု ပိုမိုအားကောင်းလာနိုင်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ထရမ့်က ဗီတိုအာဏာကို အသုံးပြုမယ်လို့ သတိပေးထားတာကြောင့် အစိုးရနဲ့ လွှတ်တော်ကြား ဥပဒေပြုရေးဆိုင်ရာ အကြိတ်အနယ်တွေ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပါတယ်။

အထက်လွှတ်တော်မှာလည်း ဥပဒေအများအပြား အတည်ပြုနိုင်ဖို့ ပါတီနှစ်ရပ်ကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု လိုအပ်နိုင်တာကြောင့် လွှတ်တော်ထိန်းချုပ်မှု ပြောင်းလဲသွားခြင်းတစ်ခုတည်းနဲ့ အစိုးရမူဝါဒအားလုံး ပြောင်းလဲသွားမှာ မဟုတ်ပါဘူး။

မြန်မာနွယ်ဖွား အမေရိကန်တွေအတွက် ဘာတွေ အရေးပါသလဲ

အမေရိကန်မှာ နေထိုင်ကြတဲ့ မြန်မာနွယ်ဖွား အသိုင်းအဝိုင်းအတွက် ဒီရွေးကောက်ပွဲရလဒ်တွေဟာ အမေရိကန်ပြည်တွင်းရေးအပြင် မြန်မာ့အရေးနဲ့ပါ ဆက်စပ်နေပါတယ်။

နေ့စဉ်ကြုံတွေ့နေရတဲ့ ကုန်ဈေးနှုန်း၊ အိမ်ရာစရိတ်၊ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုနဲ့ အလုပ်အကိုင်ကိစ္စတွေအပြင် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးမူဝါဒ၊ ဒုက္ခသည်လက်ခံရေးနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသားအချို့အတွက် ယာယီအကာအကွယ်ပေးထားတဲ့ နေထိုင်ခွင့်စနစ် (Temporary Protected Status — TPS) ရဲ့ အနာဂတ်ကလည်း စောင့်ကြည့်ရမယ့် ကိစ္စတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

မြန်မာ့အရေးနဲ့ ပတ်သက်ရင်တော့ မြန်မာစစ်တပ်နဲ့ ဆက်နွှယ်သူတွေအပေါ် အရေးယူပိတ်ဆို့မှုတွေ၊ လူသားချင်းစာနာရေးအကူအညီ၊ ဒုက္ခသည်အရေး၊ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေအတွက် တာဝန်ခံရေးနဲ့ ဒီမိုကရေစီအင်အားစုတွေအပေါ် အမေရိကန်ရဲ့ မူဝါဒတွေကို လွှတ်တော်သစ်က ဘယ်လို ဆက်လက်ကိုင်တွယ်မလဲဆိုတာ အရေးကြီးပါတယ်။

၂၀၂၂ ခုနှစ်က ပြဋ္ဌာန်းခဲ့တဲ့ BURMA Act ကို အခြေခံပြီး မြန်မာစစ်တပ်ရဲ့ ဘဏ္ဍာရေးလမ်းကြောင်းတွေကို ပိုမိုကန့်သတ်ဖို့ ရည်ရွယ်တဲ့ BRAVE Burma Act ဥပဒေကြမ်းကိုလည်း ဒီမိုကရက်နဲ့ ရီပါပလီကန် အမတ်တွေ ပူးပေါင်းတင်သွင်းထားပါတယ်။

ဒီဥပဒေကြမ်းကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလမှာ အောက်လွှတ်တော်က အတည်ပြုခဲ့ပြီး မတ်လမှာလည်း ဒီမိုကရက်အမတ် Chris Van Hollen နဲ့ ရီပါပလီကန်အမတ် Todd Young တို့ ဦးဆောင်ကာ အထက်လွှတ်တော်မှာ ဆက်လက်တင်သွင်းခဲ့ကြပါတယ်။

လွှတ်တော်သစ်လက်ထက်မှာ ဒီလို ပါတီနှစ်ရပ်စလုံး ပါဝင်ဆောင်ရွက်ထားတဲ့ မြန်မာ့အရေးဆိုင်ရာ ဥပဒေပြုရေးကြိုးပမ်းချက်တွေ ဘယ်လို ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်လာမလဲဆိုတာ စောင့်ကြည့်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

သို့သော် ဒီမိုကရက်တွေ လွှတ်တော်အများစုရရှိသွားတာတစ်ခုတည်းနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် အမေရိကန်ရဲ့ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒ၊ အရေးယူပိတ်ဆို့မှုနဲ့ လူသားချင်းစာနာရေးအကူအညီတွေ ချက်ချင်းပြောင်းလဲသွားမယ်လို့ မဆိုနိုင်သေးပါဘူး။

သမ္မတရဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ၊ လွှတ်တော်ရဲ့ ဘတ်ဂျက်ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ၊ ပါတီနှစ်ရပ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်မှုနဲ့ အမေရိကန်ရဲ့ နိုင်ငံခြားရေးဦးစားပေးချက်တွေအပေါ် မူတည်နေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

အမေရိကန် နိုင်ငံရေးအာဏာချိန်ခွင်လျှာ ပြောင်းလဲလာချိန်မှာ ထရမ့်အစိုးရနဲ့ ဒီမိုကရက်တွေ ထိန်းချုပ်မယ့် လွှတ်တော်သစ်အကြား ဆက်ဆံရေးဟာ အမေရိကန်ပြည်သူတွေရဲ့ နေ့စဉ်လူနေမှုဘဝနဲ့ မြန်မာ့အရေးအပါအဝင် နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒတွေကို ဘယ်လောက်အထိ သက်ရောက်လာမလဲဆိုတာ ဆက်လက်စောင့်ကြည့်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

Similar Posts